Tá ein starvsfelagi fær krabbamein

Fyribyrging

Um felagið

Saman um krabba（https://www.krabbamein.fo/saman-um-krabbamein-2025）Stuðla（https://www.krabbamein.fo/studla）

Alt

Stuðla（https://www.krabbamein.fo/studla）

Hitt okkum

Hitt okkum

Tú ert vælkomin at seta teg í samband við okkum og hoyra meira um, hvat vit hjálpa við.

+298 317959

kmf@krabbamein.fo

Krabbameinsfelagið á Facebook（https://www.facebook.com/krabbameinsfelag/）

Vit halda til á Grønlandsvegi 58 í Havn.

Fá hjálp（https://www.krabbamein.fo/fa-hjalp）

Tá ið ein starvsfelagi fær krabbamein

Tá ið ein starvsfelagi fær krabbamein

Arbeiðsgevari

Tá ið ein starvsfelagi fær krabbamein, skalt tú sum leiðari varða av starvsfólki, ið er komið í eina svára støðu. Harafturat skalt tú taka avgerðir um arbeiðsuppgávur og samskifti við tann sjúka.

Tað er ymiskt, hvussu tey, ið eru sjúk, fáa hildið fram at arbeiða, alt eftir hvat arbeiði talan er um, og hvussu viðkomandi hevur tað undir sjúku og viðgerð.

Her ber til at fáa kunning um, hvussu tú kanst handfara truplar støður, og hvussu tú kanst stuðla tí sjúka, bæði undir sjúkufráveru, og tá ið viðkomandi kemur aftur til arbeiðis.

Sjúkramelding, samband og samskifti undir sjúkufráveru

Tað er lættari bæði fyri tann sjúka og arbeiðsgevaran at halda sambandið undir sjúkufráveruni. Hetta ger tað eisini lættari fyri báðar partar, tá ið sjúki starvsfelagin kemur aftur til arbeiðis.

Fyri tey allarflestu er tað ein ógvuslig uppliving at fáa staðfest krabbamein. Hóast reaktiónin upp á sjúkustaðfesting ávirkar fólk ymiskt, er tann fyrsta tíðin ofta merkt av stúran, ótta, vreiði og skuldarkenslu. Í fyrstani hevur tann sjúki ofta ikki yvirskot ella hevur torført við at taka stig til at samskifta við arbeiðsplássið, umframt at tað er torført at siga nakað um tørvin á sjúkramelding og um, hvussu long sjúkugongdin verður.

Samskifti undir sjúku kann vera ymiskt, alt eftir um tann sjúki er til arbeiðis ella hevur tørv á at vera sjúkrameldaður í longri tíð. Summi hava ikki orku til at fara til arbeiðis og verða tí sjúkrameldað beinanvegin, sama um viðgerðin er byrjað ella ikki. Tað eru fleiri, ið fáa nógv hjáárin av viðgerðini, eitt nú møði, vaml og hava ilt við at miðsavna seg. Hetta ger tað torført at arbeiða. Onnur velja at fara til arbeiðis aftur, tá ið ein tíð er liðin, ella fara til arbeiðis í tann mun, orka er til tað. Hetta kann vera við til at skapa eitt frírúm fyri tann sjúka.

Sjúkufráverusamrøðan

Tað er gott at hava sjúkufráverusamrøðu, áðrenn alt ov long tíð er fráliðin. Samrøðan kann eisini vera gjøgnum telefon og kann m.a snúgva seg um, hvussu leingi tann sjúki væntar at vera sjúkrameldaður, og hvørjir møguleikar eru fyri at arbeiða undir sjúku. Leiðarin hevur ikki rætt til at spyrja tann sjúka, hvat bagir – tó velja tey flestu sjálvi at greiða frá hesum.

Tað kann vera, at tann fyrsta samrøðan ikki var nóg mikið til at fáa greiði á øllum viðurskiftum, ella samrøðan bleiv kanska av ongum, tí viðkomandi var sjúkrameldaður í stutta tíð. Tí kann tað vera gott við eini uppfylgjandi samrøðu t.d. 6–8 vikur eftir sjúkustaðfesting, fyri at tosa um m.a. sjúkuna, arbeiðið, starvsfelagar og tað fíggjarliga.

Áðrenn samrøðuna er tað eitt gott hugskot at fyrireika seg, seta seg inn í starvsfólkapolitikkin á arbeiðsplássinum, og hvørjir møguleikar eru fyri at arbeiða undir viðgerð. Hvørjar reglur arbeiðsplássið hevur til langtíðar sjúkufráveru, og hvørjir møguleikar eru fyri at varðveita arbeiðið hóast langtíðar sjúkramelding ella uppsøgn.

Á heimasíðuni hjá Styrelsen for Arbejdsmarked og Rekruttering í Danmark finnur tú góð ráð til samrøðuna:

Leinki: Styrelsen for Arbejdsmarked og Rekruttering – sygefraværssamtale（https://star.dk/til-virksomheder/sygdom-og-barsel/min-medarbejder-er-laengerevarende-syg/）

Uppfylgjandi samrøður Um tann sjúki er sjúkur í longri tíð, kann tað vera eitt gott hugskot at hava samrøðu við viðkomandi við jøvnum millumbilum.

Her eru nøkur hugskot til evni at tosa um. Tað ber eisini til at gera eina dagsskrá áðrenn samrøðuna ella fundin og senda tað til tann sjúka, sum síðan hevur møguleika at leggja nøkur punkt afturat:

Sjúka og viðgerð

Spyr tann sjúka, hvussu hann/hon hevur tað. Møguliga kann tann sjúki í núverandi støðu siga eitt sindur meira um sjúku og viðgerð og um, hvørjar avleiðingar sjúkan fær fyri arbeiðið hjá viðkomandi. Spyr, um tørvur er á at vera heilt ella lutvíst sjúkrameldaður í styttri ella longri tíð.

Arbeiði og samband frameftir

Um starvsfelagin vil arbeiða undir sjúkugongdini, kunnu tit tosa um, hvørjar uppgávur viðkomandi megnar. Um tørvur er á sjúkramelding, kunnu tit avtala, hvussu tit halda sambandið við líka, hvussu ofta tit skulu tosa saman, o.s.fr.

Kunning til starvsfelagar

Avtala við tann sjúka, hvørjar upplýsningar starvsfelagar skulu hava. Skalt tú kunna onnur? Kunnu starvsfelagar ringja heim, ella er tað betri, um tað er ein, sum viðkomandi hevur tætt tilknýti til ella eitt álitisfólk, ið ger hetta og síðan kunnar hinar starvsfelagarnar? Um tann sjúki arbeiðir undir viðgerðargongdini, skal arbeiðspássið so virka sum eitt frírum frá tonkum um sjúku, ella er tað í lagi, at starvsfelagar spyrja, hvussu gongst, og hvussu viðkomandi hevur tað?

Fíggjarlig viðurskifti

Kunna um løn undir sjúku og ger vart við, at fleiri pensjónsfeløg, fakfeløg og persónstryggingar gjalda út pening í sambandi við álvarsliga sjúku. Greið eisini frá, hvørjir møguleikar eru fyri vegleiðing frá tí almenna um fíggjarligan og sosialan stuðul undir sjúku.

GG! Minnist til at avtala tíð og stað til næsta fund

Um viðgerðargongdin ella sjúkufráveran sær út til at gerast long, kann tað vera ein fyrimunur fyri báðar partar at møtast javnan. Hetta kann eisini gerast, tá ið viðkomandi kortini vitjar á arbeiðsplássinum. Tann sjúki hevur møguleika at greiða frá, hvussu gongur, og møguligar avtalur kunnu rættast til.

Um arbeiðsplássið heldur sambandið við tann sjúka, er tað ofta lættari hjá viðkomandi at koma aftur til arbeiðis.

Starvsfólk, ið hava verið sjúk av krabbameini, eru ofta ávirkað av sjúkuni og viðgerðini, so tað kann taka langa tíð at venda aftur til vanligu arbeiðsorkuna

Tað er ymiskt, hvussu fólk, ið eru sjúk av krabbameini, tola viðgerðina, tey fáa. Summi eru ógvuliga troytt, hava vaml og niðursetta vøddamegi og hava ilt við at miðsavna seg, umframt kropsligar broytingar. Samstundis hava tey nógvar tankar um nýggju støðuna, har óvissa og ótryggleiki fylla nógv.

Hjáárin av viðgerðini hvørva ofta aftur, tá ið ein tíð er farin, men hjá summum kunnu tey taka langa tíð ella als ikki hvørva. Tí kann tað vera torført fyri summi at koma aftur til eitt fulltíðarstarv, og hjá onkrum tekur tað longri tíð at venda aftur til vanligu arbeiðsorkuna enn av fyrstan tíð hildið.

Tá ið tann sjúki vil koma aftur til arbeiðis

Bjóða tí sjúka starvsfelagnum til eina samrøðu, áðrenn viðkomandi kemur aftur til arbeiðis, fyri m.a. at finna fram til, hvat tann sjúki megnar í løtuni, og sum frá líður, umframt um viðkomandi hevur tørv á at byrja aftur stigvíst.