Жүктелуде…
Жүктелуде…
Жүктелуде…
Негізгі мазмұнға өту Жүктелуде…
Жүктелуде…
Мемлекеттік органдар
KK
Авторизация
Жүктелуде…
Қазақстан туралы
177670
Жарияланған күні : 24.08.2020
Жаңарту күні : 12.07.2026
Жалпы мәліметтер
ҚР Конституциясы
ҚР Мемлекетті рәміздер
Билік түрлері
Әкімшілік-аумақтық құрылым
Географиялық ерекшеліктері
Қазақстан экономикасы
Ауыл шаруашылығы
Өнеркәсіп және сауда
Этносаралық және дінаралық келісім/a>
Қазақстанның саясаты
Халықаралық ынтымақтастық
Орнықты даму және болашақ
Қазақстандағы ғылым
Қазақстанның көлік жүйесі
Қазақстандағы кедендік шектеулер
Қазақстанның халқы
Қазақстандағы халық санағы
Қазақстанның валютасы
Қазақстандағы желі және коммуникациялар
Цифрлық технологияларды дамыту
Жалпы мәліметтер
Ресми атауы: Қазақстан Республикасы
Қазақстан Республикасының астанасы: Астана қаласы
Президент: Тоқаев Қасым-Жомарт Кемелұлы
Өңір: Азия (Орталық Азия)
Аумағы: 2,724,900 км²
Халық саны: шамамен 20 миллион（https://stat.gov.kz/） адам
Тәуелсіздік алған күні: 1991 жылғы 16 желтоқсан
Әкімшілік бөлінуі: унитарлық мемлекет, әкімшілік жағынан 20 аумақтық бірліктен тұрады: 17 облыс және 3 республикалық маңызы бар қала
Мемлекеттік басқару: Президенттік республика
Мемлекет басшысы: Президент, 7 жыл мерзімге сайланады
Жоғары өкілді және заң шығарушы орган: Қазақстан Республикасының Құрылтайы（https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-kuryltayy-zhane-onyn-deputattarynyn-martebesi-turaly-953324）
Жоғары атқарушы орган: Қазақстан Республикасының Үкіметі（https://primeminister.kz/kz）
Валюта: қазақстандық теңге ( KZT )
ISO коды: KAZ
Интернет домені: KZ
Қазақстан Республикасы – президенттік басқару нысанындағы унитарлық мемлекет. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес мемлекет өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы – адам, адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.
Қазақстан 1991 жылғы 16 желтоқсанда тәуелсіздігін жариялады. Қазақстан Республикасының астанасы – Астана қаласы. Мемлекеттік тілі – қазақ тілі. Мемлекеттік органдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында қазақ тілімен қатар ресми түрде орыс тілі қолданылады.
ҚР Конституциясы
Конституция（https://www.gov.kz/article/232335?lang=kk） 2026 жылы 15 наурызда жалпыхалықтық референдумда қабылданып, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енді.
ҚР Мемлекетті рәміздер
Қазақстан Республикасында Мемлекеттік ту, Мемлекеттік елтаңба және Мемлекеттік гимн мемлекеттік рәміздер болып табылады.
ҚР Мемлекеттік рәміздер туралы.（https://www.akorda.kz/kz/state_symbols/about_state_symbols）
Билік түрлері
Қазақстан Республикасының Президенті - мемлекет басшысы, мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын белгілейтін, елдің ішінде және халықаралық қатынастарда Қазақстанның атынан өкілдік ететін оның жоғары лауазымды тұлғасы. Президент - халық пен мемлекеттік биліктің бірлігінің, Конституцияның мызғымастығының, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының символы мен кепілі.
Қазақстан Республикасының Үкіметі（https://primeminister.kz/government/composition） атқарушы билікті жүзеге асырады, атқарушы органдар жүйесіне басшылық етеді және олардың қызметіне жетекшілік жасайды.
Заң шығару қызметін Қазақстан Республикасының жоғары өкілді және заң шығарушы органы болып табылатын Құрылтай（https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-kuryltayy-zhane-onyn-deputattarynyn-martebesi-turaly-953324） жүзеге асырады. Құрылтай конституциялық заңда белгіленген тәртіппен бірыңғай жалпыұлттық сайлау округі бойынша пропорционалды өкілдік жүйесі негізінде сайланатын 145 депутаттан тұрады. Депутаттар 5 жыл мерзімге сайланады.
Административно-территориальная структура
Әкімшілік-аумақтық құрылым
Қазақстанға 17 облыс және республикалық маңызы бар 3 қала кіреді.
Жалпы ауданы 2 724 900 км ² , еліміз аумағы бойынша әлемде тоғызыншы орында . Қазақстан мыналармен шекаралас:
Солтүстікте және батыста Ресеймен (7 591 км) бұл әлемдегі ең ұзын үздіксіз құрлық шекарасы.
Шығыста Қытаймен (1 783 км).
Оңтүстікте Қырғызстанмен (1242 км), Өзбекстанмен (2351 км) және Түркіменстанмен (426 км).
Құрлықтағы шекаралардың жалпы ұзындығы – 13 200 км .
Географические особенности
Географиялық ерекшеліктері
Қазақстан – Дүниежүзілік мұхитқа шыға алмайтын әлемдегі ең ірі мемлекет. Еліміздің табиғи ландшафты алуан түрлі:
Шөлдер – аумақтың 44%.
Шөлейттер – 14%.
Дала – 26%.
Ормандар – 5,5%.
Елде шамамен 8 500 өзен мен 48 000 көл бар, олардың iрiсi - Балқаш, Зайсан және Алакөл. Каспий теңізінің солтүстік-шығыс бөлігі Қазақстанның құрамына кіреді, ал Арал теңізі Өзбекстанмен бөлінген.
Мұхиттардан қашықтығына байланысты елдің климаты шұғыл континенттік : жазы ыстық, қысы суық.
Уақыт белдеуі
2024 жылғы 1 наурыздан бастап Қазақстанның барлық аумағында 5-ші уақыт белдеуі (UTC + 5) жұмыс істейді.
Климаты
Қазақстан қысы суық және жазы ыстық күрт континентті климатқа ие. Аумағы кең болғандықтан, түрлі өңірлерде ауа райы айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Елдің оңтүстігінде көктем басталғанда, солтүстікте қар жауып, боран соғуы мүмкін.
Қыс: Қаңтардағы орташа температура солтүстікте -18,7 ° C , оңтүстікте -1,5 ° C құрайды. Қарлы қыс қысқы спорт түрлеріне қолайлы жағдай жасайды. Ең танымал тау шаңғысы курорттарының бірі Алматыдағы Шымбұлақ.
Жаз : Шілдеде орташа температура солтүстікте + 18,8 ° C , оңтүстікте + 28,8 ° C жетеді. Жаздың ыстық айларында қазақстандықтар теңіздердің, көлдердің жағажайларында және туристік демалыс базаларында демалуды қалайды.
Қазақстан - күн сәулелі ел : кейбір өңірлерде күн жылына 330 күнге дейін жарқырайды, ал аспан әрқашан ашық көгілдір болып қалады.
Қазақстанның табиғи байлықтары
Қазақстанның басты байлығы - пайдалы қазбалар . Мамандардың мәліметінше, қазақ жерінде Менделеевтің мерзімдік кестесінің барлық элементтері дерлік бар . Бұл елді мұнай, газ, көмір, уран, металл және сирек кездесетін жер элементтерінің қоры бойынша әлемдегі жетекші елдердің біріне айналдырады.
Сондай-ақ, Қазақстан ландшафтардың әралуандығымен танымал. Табиғи көрікті жерлердің арасында:
Тянь-Шань таулы алқаптары - Еуразияның ірі таулы жүйелерінің біріне кіретін айбынды солтүстік қырат.
Алтай таулары - өзінің көркем пейзаждарымен және бірегей флорасы мен фаунасымен танымал Алтай таулы жүйесінің учаскесі.
Сарыарқа (Қазақтың ұсақ шоқысы) - ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілген қыратты жазықтары бар кең далалық аймақ.
Өзінің табиғи байлығы мен географиялық әралуандылығының арқасында Қазақстан тау-кен өндіру саласын, туризм мен экологияны дамыту үшін бірегей ресурстарға және елеулі әлеуетке ие.
Часовой пояс
Климат
Экономика Казахстана
Қазақстан экономикасы
Қазақстанның минералдық-шикізат базасы болжамды құны ондаған триллион долларға бағаланатын 5000-нан астам кен орнын қамтиды
Ел мыналарға:
Мырыштың, вольфрамның және бариттің барланған қоры бойынша әлемде 1-орын ға;
Күміс, қорғасын және хромит қоры бойынша 2-орын ға;
Мыс пен флюорит бойынша 3-орын ға;
Молибден бойынша 4-орын ға;
Алтын бойынша 6-орын ға ие.
Қазақстан сондай-ақ мұнай мен газдың едәуір қорына (мұнайдың расталған қорлары бойынша әлемде 9-орын), көмірге (8-орын) және уранға (2-орын) ие. Негізгі мұнай-газ кен орындары елдің батыс өңірлерінде шоғырланған.
Ауыл шаруашылығы
Қазақстан әлемдік астық экспорттаушылардың топ-10 қатарына кіреді және ұн экспорты бойынша көшбасшылардың бірі болып табылады.
Солтүстікте егістік алқаптарының 70%-ы дәнді және техникалық дақылдармен ( бидай, арпа, тары ) қамтылған.
Оңтүстікте күріш, мақта, темекі өсіріледі, сондай-ақ бау-бақша, жүзім шаруашылығы және бақша дақылдарын дамытады.
Мал шаруашылығы – аграрлық сектордың негізгі бағыттарының бірі.
Өнеркәсіп және сауда
Экспорттың негізін құрайтындар:
Өндіруші, отын-энергетика, металлургия және химия өнеркәсібінің өнімдері
Астық өнімдері .
Негізгі сауда серіктестері – Ресей, Қытай, Еуропа және ТМД елдері .
Дамыту және жаңғырту
Экономиканы әртараптандыру үшін кәсіпорындарды жаңғыртуға және жаңа өндірістер құруға бағытталған индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы іске асырылуда. Қазақстан Еуропа мен Азия арасындағы транзиттік және іскерлік хаб ретіндегі рөлін нығайтатын «Жаңа Жібек жолы» жобасына белсенді қатысуда.
Ауқымды әлеуметтік жаңғырту жүріп жатыр:
Жаңа мектептер, колледждер мен университеттер салу .
Заманауи медициналық орталықтардың ашылуы .
Халықты әлеуметтік қолдау жүйесін жетілдіру .
Сельское хозяйство
Промышленность и торговля
Межэтническое и межрелигиозное согласие
Этносаралық және дінаралық келісім
Қазақстан Республикасы халқының саны шамамен 20 миллион адамды құрайды.
Қазақстан – көпэтносты мемлекет. Елімізде 100-ден астам этнос өкілдері тұрады.
Конституцияға сәйкес қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлікті нығайтуды және азаматтардың өзара іс-қимылын Қазақстан Республикасының жоғары консультативтік органы – Халық кеңесі қамтамасыз етеді.
Қазақстандағы дін
Қазақстан - діни сенім бостандығына кепілдік берілген зайырлы мемлекет . Ел тарихи тұрғыдан түрлі әлемдік діндердің қатар өмір сүретін орны болып табылады, бұл конфессияаралық бейбітшілік пен келісімге ықпал етеді.
Дін саласындағы мемлекеттік саясат
Діни алуан түрлілікке қарамастан, Қазақстан халқының көпшілігі мынадай:
Сунниттік ислам - қазақ, өзбек, ұйғыр, татар және басқа да мұсылман халықтарының арасында кеңінен таралған дін .
Орыс православиелік христиандығы – орыстар, украиндар, белорустар және басқа этникалық топтардың бір бөлігі арасындағы негізгі конфессия діни нанымдарын ұстанады.
Қазақстан түрлі конфессиялар өкілдері бейбітшілік пен келісімде өмір сүріп жатқан діни толеранттылық аумағы болып қала береді.
Политика Казахстана
Қазақстанның саясаты
Қазақстан - өңірдегі тұрақтылық пен қауіпсіздікті нығайтуға белсенді ықпал ететін Орталық Азиядағы көшбасшы . Ел әлемдік аренада елеулі табыстарға қол жеткізді, бұл оның халықаралық ұйымдарға қатысуы мен жетекші рөлімен расталады.
2010 жылы Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалық етіп , Астанада ЕҚЫҰ Саммитін өткізіп, осы ұйымды басқарған алғашқы ТМД елі болды.
Қазақстанның басты бастамаларының бірі - Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңес (АӨСШК) - ЕҚЫҰ-ның азиялық аналогы.
Қазақстан Ислам ынтымақтастығы ұйымының (ИЫҰ) жұмысына төрағалық ете отырып, маңызды рөл атқарды.
Еліміз ядролық қарусыздану жөніндегі бастамаларды белсенді ілгерілете отырып, ядроға қарсы қозғалыста әлемдік көшбасшы болып табылады.
Халықаралық ынтымақтастық
Қазақстан Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) мүшесі болып табылады, бұл өңір елдерімен сауда және экономикалық байланыстарды дамытуға ықпал етеді.
Орнықты даму және болашақ
Экономикалық өсу, халықаралық тану және саяси тұрақтылық қазақстандық қоғамның өркендеуінің негізіне айналды. Қазақстан заманауи әлемде өзінің жасампаз әлеуетін іске асыра отырып, мәдени дәстүрлерді сақтауды серпінді дамумен үйлестіреді.
Международное сотрудничество
Устойчивое развитие и будущее
Наука в Казахстане
Қазақстандағы ғылым
Қазақстанның ғылыми саласы 414 ғылыми ұйыммен ұсынылған, олардың ішінде:
106 – мемлекеттік мекемелер,
94 – ЖОО жанындағы ғылыми орталықтар,
179 – жеке меншік кәсіпорындар,
35 – коммерциялық емес құрылымдар.
Ғылымда 22 456 адам жұмыс істейді, олардың 37%-ның ғылыми дәрежесі бар:
1 743 ғылым докторлары,
3 945 ғылым кандидаттары,
2 460 PhD докторлары,
96 бейіні бойынша докторлар.
Ғылымның басым бағыттары (2024-2026 жылдар)
Қазақстан Республикасының Жоғары ғылыми-техникалық комиссиясы 7 негізгі бағытты бекітті:
Экология, табиғатты ұтымды пайдалану
Энергия, жаңа материалдар және көлік
Цифрлық, ғарыштық және озық технологиялар
Елдің зияткерлік әлеуеті
Өмір және денсаулық туралы ғылым
Агроөнеркәсіптік кешен және оның орнықты дамуы
Ұлттық және биологиялық қауіпсіздік
Ғылымды және жас ғалымдарды қолдау
Қазақстан ғылым мен инновацияны дамытуға ерекше көңіл бөледі:
Жас ғалымдарды гранттық қаржыландыру аясында 727 жоба іске асырылуда.
Ғылым және жоғары білім министрлігінің ғылыми жобаларында кемінде 30% қатысушылар – жас зерттеушілер.
Ғылым және жоғары білім министрлігінің ғылыми жобаларында қатысушылардың кемінде 30% - жас зерттеушілер.
2023 жылдан бастап 4 технопарк пен инженерлік хабтарды қаржыландыру жүріп жатыр, 2029 жылға қарай 7 мамандандырылған ғылыми-технологиялық орталық ашу жоспарланған.
Ғылымды дамытуға, ғылыми жетістіктерді енгізуге және ғалымдарды қолдауға бағытталған «Ғылым және технологиялық саясат туралы» жаңа заң әзірленуде .