BHMAGAZINO（https://www.tovima.gr/category/vimagazino?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=vimagazino）
TO ΒΗΜΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ（https://www.tovima.gr/tovimatonmathiton/）
GRACE（https://www.tovima.gr/grace?utm_source=tovima_gr&utm_medium=header&utm_campaign=grace）
OT（https://www.ot.gr?utm_source=tovima_gr&utm_medium=header&utm_campaign=ot）
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ（https://www.tovima.gr/category/elliniki-kouzina?utm_source=tovima_gr&utm_medium=header&utm_campaign=elliniki-kouzina）
TOVIMA.COM（https://www.tovima.com?utm_source=tovima_gr&utm_medium=header&utm_campaign=tovima.com）
ARGIRO（https://www.argiro.gr?utm_source=tovima_gr&utm_medium=header&utm_campaign=argiro.gr）
Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026
Τελευταίες Ειδήσεις（https://www.tovima.gr/latest-news/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=latest_news）
Πολιτική（https://www.tovima.gr/category/politics/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=politics）
Κοινωνία（https://www.tovima.gr/category/society/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=society）
Οικονομία（https://www.tovima.gr/category/finance/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=finance）
Κόσμος（https://www.tovima.gr/category/world/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=world）
Διπλωματία（https://www.tovima.gr/category/diplomatia/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=diplomatia）
Πολιτισμός（https://www.tovima.gr/category/culture/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=culture）
Science（https://www.tovima.gr/category/science/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=science）
Γνώμες（https://www.tovima.gr/category/opinions/?utm_source=header&utm_medium=header&utm_campaign=opinions）
Τελευταίες Ειδήσεις
20:47 Κύκλωμα φοροδιαφυγής: Προφυλακιστέος ο λογιστής, ελεύθεροι με όρους άλλοι 4 κατηγορούμενοι（https://www.tovima.gr/2026/11/10/society/kykloma-forodiafygis-profylakisteos-o-logistis-eleytheroi-me-orous-alloi-4-katigoroumenoi/）
20:47 Σφοδρή επίθεση Τσίπρα σε Μητσοτάκη: «Ολοι θα λογοδοτήσουν»（https://www.tovima.gr/2026/11/10/politics/sfodri-epithesi-tsipra-se-mitsotaki-oloi-tha-logodotisoun/）
19:59 Τι μπορεί να γίνει με το δημογραφικό; Τι προτείνουν κορυφαίοι Ευρωπαίοι επιστήμονες（https://www.tovima.gr/2026/11/10/world/ti-mporei-na-ginei-me-to-dimografiko-ti-proteinoun-koryfaioi-eyropaioi-epistimones/）
19:48 Ηλεκτρική διασύνδεση: Σκληρή απάντηση Μαξίμου στον Ανδρουλάκη για τη γαλλική διακοίνωση（https://www.tovima.gr/2026/11/10/politics/ilektriki-diasyndesi-skliri-apantisi-maksimou-ston-androulaki-gia-ti-galliki-diakoinosi/）
19:25 Anthropic: Προς ιστορικό IPO στον Nasdaq με αποτίμηση έως $1,4 τρισ.（https://www.tovima.gr/2026/11/10/finance/anthropic-pros-istoriko-ipo-ston-nasdaq-me-apotimisi-eos-14-tris/）
19:16 Ερρίκος Πετιλόν: «Με εκμεταλλεύτηκαν, μου έδιναν 500 ευρώ τον μήνα» – Ποιοι τον «έμπλεξαν»（https://www.tovima.gr/2026/11/10/society/errikos-petilon-me-ekmetalleytikan-mou-edinan-500-eyro-ton-mina-poioi-ton-empleksan/）
19:03 Pizza Fan: Επιστρέφουν στη λειτουργία 107 καταστήματα – Τι αλλάζει（https://www.tovima.gr/2026/11/10/society/pizza-fan-epistrefoun-sti-leitourgia-107-katastimata-ti-allazei/）
18:54 Μητσοτάκης: «Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να τιμήσουμε όσους χάθηκαν στα Τέμπη»（https://www.tovima.gr/2026/11/10/politics/mitsotakis-diarki-ekseliksi-stous-sidirodromous/）
18:43 Τι «παίζεται» στο Άμπου Ντάμπι: Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η επόμενη ημέρα για την Ευρώπη（https://www.tovima.gr/2026/11/10/explainers/ti-paizetai-sto-ampou-ntampi-o-polemos-stin-oukrania-kai-i-epomeni-imera-gia-tin-eyropi/）
18:30 Δόμνα Μιχαηλίδου: «15.806 περισσότερα σχολικά γεύματα καθημερινά» – Εντάσσονται ακόμη 125 δημοτικά（https://www.tovima.gr/2026/11/10/society/domna-mixailidou-15-806-perissotera-sxolika-geymata-kathimerina-entassontai-akomi-125-dimotika/）
18:20 Βουλή: Σφοδρή αντιπαράθεση Κυβέρνησης – ΠαΣοΚ για την ηλεκτρική διασύνδεση（https://www.tovima.gr/2026/11/10/politics/vouli-sfodri-antiparathesi-kyvernisis-pasok-gia-tin-ilektriki-diasyndesi/）
18:20 Σήκωσε άγκυρα το Abeille Marengo κι έβαλε πλώρη για Κάρπαθο（https://www.tovima.gr/2026/11/10/diplomatia/sikonei-agkyra-to-abeille-marengo-kai-vazei-plori-gia-karpatho/）
18:15 Μερτς: Δεν θα εγκρίνω τον προϋπολογισμό της ΕΕ χωρίς κοινή χρηματοδότηση της Ουκρανίας（https://www.tovima.gr/2026/11/10/world/merts-den-tha-egkrino-ton-proypologismo-tis-ee-xoris-koini-xrimatodotisi-tis-oukranias/）
18:04 Politico: Ευρώπη και ΗΠΑ συμφώνησαν να επανεξετάσουν το μεταπολεμικό πλαίσιο ασφαλείας（https://www.tovima.gr/2026/11/10/world/politico-eyropi-kai-ipa-symfonisan-na-epaneksetasoun-to-metapolemiko-plaisio-asfaleias/）
17:48 e-ΕΦΚΑ: Πότε καταβάλλονται οι συντάξεις Δεκεμβρίου 2026（https://www.tovima.gr/2026/11/10/finance/syntakseis-dekemvriou-2026-oi-imerominies-pliromis-apo-ton-e-efka-gia-ola-ta-tameia/）
17:35 Βουλγαρία: Πώς έγινε η αλυσιδωτή σύγκρουση – Εικόνες από την καραμπόλα 86 οχημάτων（https://www.tovima.gr/2026/11/10/world/voulgaria-pos-egine-i-alysidoti-sygkrousi-eikones-apo-tin-karampola-86-oximaton/）
17:30 Αμπου Ντάμπι: Τέσσερις ώρες συνομιλιών Ουκρανίας, Ρωσίας, ΗΠΑ – Τι φοβάται η Ευρώπη（https://www.tovima.gr/2026/11/10/world/ampou-ntampi-tesseris-ores-synomilion-oukranias-rosias-ipa-ti-fovatai-i-eyropi/）
17:28 Ένα σκάνδαλο κατασκοπείας αποκαλύπτει το κενό εταιρικής διακυβέρνησης της Nvidia（https://www.tovima.gr/2026/11/10/the-wall-street-journal/ena-skandalo-kataskopeias-apokalyptei-to-keno-etairikis-diakyvernisis-tis-nvidia/）
16:51 Επίδομα θέρμανσης: Άνοιξε η πλατφόρμα MyΘέρμανση（https://www.tovima.gr/2026/11/10/finance/epidoma-thermansis-anoikse-i-platforma-mythermansi/）
16:44 Η «ΔΡΑΣΗ» επιστρέφει αυτό το Σάββατο 14 Νοεμβρίου με ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ（https://www.tovima.gr/2026/11/10/media/i-drasi-epistrefei-ayto-to-savvato-14-noemvriou-me-ta-nea-savvatokyriako/）
16:26 Χέγκσεθ: «Σαμποτάζ» η πρόταση καθαίρεσης – Τραμπ: «Ο Πιτ παίρνει άριστα με τόνο»（https://www.tovima.gr/2026/11/10/world/xegkseth-sampotaz-i-protasi-kathairesis-tramp-o-pit-pairnei-arista-me-tono/）
15:50 Θεσσαλονίκη: Ελεύθερος με όρους ο Ερρίκος Πετιλόν – Τι υποστήριξε στην απολογία του（https://www.tovima.gr/2026/11/10/society/thessaloniki-eleytheros-me-orous-o-errikos-petilon-meta-tin-apologia-tou-ston-anakriti/）
15:41 Παρέδωσε έδρα ο Παναγιωτόπουλος – Τι αλλάζει στην ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ（https://www.tovima.gr/2026/11/10/politics/paredose-edra-o-panagiotopoulos-ti-allazei-stin-ko-tou-syriza/）
15:29 Αυτισμός και εργασία: Οι αγγελίες που αποκλείουν, οι συνεντεύξεις που αδικούν και το masking（https://www.tovima.gr/2026/11/10/society/aytismos-kai-ergasia-oi-aggelies-pou-apokleioun-oi-synenteykseis-pou-adikoun-kai-to-masking/）
15:16 Ο Τζένσεν Χουάνγκ και ο κίνδυνος εξάρτησης της Nvidia από ένα πρόσωπο-κλειδί（https://www.tovima.gr/2026/11/10/financial-times/o-tzensen-xouangk-kai-o-kindynos-eksartisis-tis-nvidia-apo-ena-prosopo-kleidi/）
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ（https://www.tovima.gr/latest-news/）
Κόσμος（https://www.tovima.gr/category/world/）
Τι μπορεί να γίνει με το δημογραφικό; Τι προτείνουν κορυφαίοι Ευρωπαίοι επιστήμονες
Μοιράσου το
Κόσμος（https://www.tovima.gr/category/world/）
Τι μπορεί να γίνει με το δημογραφικό; Τι προτείνουν κορυφαίοι Ευρωπαίοι επιστήμονες
Στον απόηχο της έκθεσης της Κομισιόν για το δημογραφικό κορυφαίοι επιστήμονες τοποθετούνται για τους κινδύνους, τις λύσεις και τα όρια της πολιτικής.
10.11.2026
19:59
Κόσμος（https://www.tovima.gr/category/world/）
Νίκος Μαρκάτος（https://www.tovima.gr/editor/nikos-markatos/）
Σχετικό άρθρο
Σύνταξη στα 72 και πληθυσμός «φάντασμα» στα 7,6 εκατ. - Εφιαλτικό «καμπανάκι» για το 2080（https://www.tovima.gr/2026/11/05/society/ekthesi-komision-gia-dimografiko-i-katrakyla-tou-plithysmou-stin-ellada-i-piesi-sto-asfalistiko/）
Κοινωνία
10.11.2026
19:59
Κόσμος（https://www.tovima.gr/category/world/）
Νίκος Μαρκάτος（https://www.tovima.gr/editor/nikos-markatos/）
Στον απόηχο της έκθεσης της Κομισιόν για το δημογραφικό κορυφαίοι επιστήμονες τοποθετούνται για τους κινδύνους, τις λύσεις και τα όρια της πολιτικής.
Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή（https://google.com/preferences/source?q=tovima.gr）
Σήμερα (Τρίτη, 10/11) στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου στα Χανιά, ολοκληρώνεται το διήμερο συνέδριο του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών σε συνδιοργάνωση με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και τον Δήμο Χανίων με θέμα τοδημογραφικό ζήτημα.（https://www.tovima.gr/2026/07/11/to-vima-intelligence/dimografiko-o-kosmos-megalonei-i-eyropi-gerna-kai-i-ellada-syrriknonetai/） Την πρώτη ημέρα του συνεδρίου (Δευτέρα, 09/11) με πλήρη τίτλο «Ανθεκτικές κοινωνίες απέναντι στις δημογραφικές μεταβολές: βιώσιμη ανάπτυξη, κοινωνική και εδαφική συνοχή», ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος παραδέχτηκε ότι η ελληνική οικογένεια «δέχεται αφόρητες πιέσεις». Και εξήγγειλε δέκα νέα μέτρα που αφορούν τη στεγαστική παράμετρο του δημογραφικού και θα εφαρμοστούν από τα τέλη Νοεμβρίου. Η συζήτηση διεξάγεται ενώ η δημογραφική συρρίκνωση Ελλάδας και Ευρώπης αποτυπώνεται με τον πλέον επίσημο τρόπο, καθώς πο ημερών δημοσιοποιήθηκε η έκθεση Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που μεταξύ άλλων αναφέρει ότι το όριο συνταξιοδότησης στην Ελλάδα μπορεί να φτάσει τα επόμενα χρόνια στα 72 έτη, εξαιτίας της προϊούσας δημογραφικής συρρίκνωσης.
Αλλά και στην τελευταία έκθεση της Ευρωβουλής（https://www.tovima.gr/tag/%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%89%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AE/） σχετικά με την τρέχουσα δημογραφική κατάσταση, που κυκλοφόρησε τον περασμένο Ιούλιο. Σε αυτή καταγράφεται ραγδαία πτώση των γεννήσεων από το 1961 έως σήμερα, από 6,8 εκατομμύρια σε 3,55 εκατομμύρια, με τη διάμεση ηλικία στην ΕΕ να φτάνει τα 44,7 έτη. Παράλληλα, διατυπώνονται δυσοίωνες εκτιμήσεις, όπως ότι έως το 2038 οι Ευρωπαίοι μεταξύ 20 και 40 θα έχουν υπερκεραστεί ως πληθυσμιακή ομάδα από τους άνω των 65. Σε αυτό το πλαίσιο, το κεντρικό ερώτημα που διατρέχει τις κρατικές αρχές και ταλανίζει τις πολιτικές ηγεσίες μοιάζει απλούστερο: Μπορεί να αντιστραφεί η πτωτική δημογραφική τάση; Αν ναι, με ποιους τρόπους; Και οι κίνδυνοι που υπάρχουν αφορούν μόνο το ασφαλιστικό σύστημα; Το Βήμα μίλησε με μερικούς από τους σημαντικότερους δημογράφους της Ευρώπης για το ζήτημα και τις πτυχές του.
«Πρέπει να διαχειριστούμε τη συρρίκνωση»
Ο Τζιαν Κάρλο Μπλαντζιάρντο,（https://it.wikipedia.org/wiki/Gian_Carlo_Blangiardo） ομότιμος καθηγητής Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνο και πρώην πρόεδρος του Ιταλικού Εθνικού Ινστιτούτου (ISTAT) τονίζει ότι η διαχείριση της συρρίκνωσης είναι πλέον το ζητούμενο.
«Δεν πιστεύω ότι έχουμε τη μεγάλη δυνατότητα να αλλάξουμε την τάση. Πρέπει να είμαστε σε θέση να τη διαχειριστούμε.» σημειώνει μεταξύ άλλων. Και εντοπίζει την ενδημικότητα του φαινομένου σε μια σειρά οικονομικών και πολιτισμικών παραγόντων: «Οι προσδοκίες είναι υψηλότερες από ό,τι στο παρελθόν. Και έτσι, αν δεν έχεις αρκετά χρήματα ή τη δυνατότητα να καλύψεις τις ανάγκες σου, τις προσδοκίες σου για σένα και την οικογένειά σου, δεν αποφασίζεις να ζήσεις ως ζευγάρι και να κάνεις παιδιά.» «Σε αυτά τα ήδη αρνητικά δεδομένα θα πρέπει να προσθέσουμε την έλλειψη επαρκούς αριθμού γυναικών σε αναπαραγωγική ηλικία, καθώς ο αριθμός τους μειώνεται κάθε χρόνο ως αποτέλεσμα της προηγούμενης πτώσης των γεννήσεων. Αλλά και τη μετάθεση της ηλικίας μητρότητας, με την απόκτηση παιδιού μετά τα 30 να θεωρείται κανόνας» συμπληρώνει. Ο Μπλαντζιάρντο ομολογεί την απουσία ευρωπαϊκών προτύπων: «Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κάποια χώρα στην Ευρώπη ή τον κόσμο που να αποτελεί το απόλυτο επιτυχημένο παράδειγμα δημογραφικής πολιτικής. Η Γαλλία και οι σκανδιναβικές χώρες, που παλαιότερα πρωτοστατούσαν, έχουν χάσει τη δυναμική τους. Η Τσεχία είχε κατορθώσει κάποια στιγμή να φτάσει
Υπάρχει ελπίδα; «Ναι» απαντά και εστιάζει στον άξονα των «τριών C» (Cost, Care, Conciliation), όπου μέτρα για την ελάφρυνση του κόστους (φοροαπαλλαγές, επιδοτήσεις γέννησης, επιδοτούμενα βρεφικά είδη) συνδυάζονται με την επέκταση δημόσιων υποδομών (παιδικοί σταθμοί, βρεφονηπιακοί σταθμοί, ολοήμερα σχολεία) και τη νομοθετική και εργασιακή προσαρμογή (άδειες πατρότητας/μητρότητας, ευέλικτα ωράρια, τηλεργασία, προστασία από την απόλυση). Παραθέτει μάλιστα ως παράδειγμα εκείνο του δήμου Καστιλιόνε ντέλε Στιβιέρε στη Λομβαρδία, όπου η τοπική πολιτική για τη στέγαση, τη φροντίδα και την οικονομική ενίσχυση των νέων έχει φέρει ποσοστά γεννήσεων σημαντικά υψηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο. Και η μετανάστευση; Ο Μπλαντζιάρντο τη θεωρεί προσωρινή βοήθεια, όχι επαρκή λύση.«Οι μετανάστες τείνουν να προσαρμόζονται γρήγορα στα δεδομένα της χώρας υποδοχής. Αντιμετωπίζουν τις ίδιες (ή και μεγαλύτερες) δυσκολίες, καθώς δεν έχουν το δίκτυο υποστήριξης των παππούδων, και τελικά μειώνουν και οι ίδιοι τον αριθμό των παιδιών που κάνουν. Για παράδειγμα, στην Ιταλία το 2012 υπήρχαν 80.000 γεννήσεις από ξένους γονείς, ενώ πλέον ο αριθμός έχει πέσει γύρω στις 49.000-50.000, παρόλο που ο μεταναστευτικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 1 εκατομμύριο» τονίζει. «Μη εφικτή αναστροφή»
Η Ανέζε Βιτάλι, καθηγήτρια Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Τρέντο είναι και αυτή πεπεισμένη για το μη αναστρέψιμο της κατάστασης. «Οι πολιτικές που συζητάμε σήμερα θα μπορούσαν να είχαν λειτουργήσει ως λύση αν είχαν εφαρμοστεί τη δεκαετία του 1980, όταν άρχισε να παγιώνεται η πτώση των γεννήσεων. Πλέον είναι αργά» τονίζει. Αναφερόμενη σε Ελλάδα και Ιταλία -1η και 4η πιο γερασμένη χώρα της ΕΕ των 27 αντίστοιχα- η Βιτάλι κάνει λόγο για δομικό πρόβλημα. «Ακόμα και αν κάθε άτομο σε αναπαραγωγική ηλικία στην Ελλάδα και την Ιταλία έκανε σήμερα από δύο παιδιά, ο πληθυσμός θα συνέχιζε να μειώνεται και να γερνάει, επειδή η γενιά των δυνητικών γονέων [σ.σ. άνθρωποι με βιολογική ικανότητα να αποκτήσουν παιδιά αλλά χωρίς να το έχουν πράξει] είναι ήδη πολύ μικρή σε αριθμό, καθώς οι προηγούμενες γενιές δεν αναπλήρωσαν τον πληθυσμό τους.» σχολιάζει. Μιλώντας για λύσεις, η Βιτάλι αναγνωρίζει τη δυναμική των μεταναστευτικών ροών, επισημαίνοντας ότι έχουν τη δύναμη να αλλάξουν γρήγορα την ηλικιακή δομή μιας γερασμένης κοινωνίας. «Η μετανάστευση μπορεί πράγματι να αλλάξει την ηλικιακή δομή ενός πληθυσμού αρκετά γρήγορα. Οι μεγάλες μεταναστευτικές ροές μπορούν όντως να αναζωογονήσουν έναν πληθυσμό… αλλά αυτά είναι προφανώς σε μεγάλο βαθμό πολιτικές αποφάσεις ούτε ένα τέτοιο σενάριο είναι εφικτό σήμερα.» δηλώνει συγκεκριμένα. Ιεραρχεί επίσης πολύ ψηλά την εξισορρόπηση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, επισημαίνοντας πως στις χώρες χωρίς ισχυρό πλέγμα κοινωνικής στήριξης οι γυναίκες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την εργασία τους ή να δουλέψουν μερική απασχόληση μετά το πρώτο παιδί. Τα όρια της πολιτικής
«Η γήρανση του πληθυσμού είναι ένα αναπόφευκτο γεγονός, κυρίως επειδή το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται συνεχώς. Ακόμα και αν η γονιμότητα σταθεροποιούνταν στο ιδανικό επίπεδο των 2 παιδιών ανά γυναίκα, ο πληθυσμός θα γερνούσε λόγω της αύξησης των ανθρώπων που φτάνουν στα 80, τα 90 ή και τα 100 έτη» δηλώνει από πλευράς του ο Τόμας Σομπότκα, αναπληρωτής διευθυντής του Δημογραφικού Ινστιτούτου στη Βιέννη. Ο ίδιος αναφέρεται στα όρια της πολιτικής παρέμβασης. «Οι κυβερνητικές πολιτικές στήριξης της οικογένειας μπορούν να επιβραδύνουν ή να σταθεροποιήσουν την πτώση των γεννήσεων, αλλά ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι οι όποιες αυξήσεις πέτυχαν ήταν είτε μικρές είτε βραχυπρόθεσμες (μικρά, παροδικά “baby booms”)» υπογραμμίζει και δίνει ιδιαίτερη σημασία στην πολιτισμική/αξιακή διάσταση.